Hoe een procedure aan de essentie voorbij gaat

201005-omag-cake-toasted-almond-600x411Open VLD pleit voor gezamenlijk zwangerschapsverlof. De vijftien weken waar moeders nu recht op hebben, zouden dan vrij verdeeld worden onder beide partners. Met als doel werk en gezin beter op mekaar af te stemmen en de vader ook de kans te geven om op zijn baby te passen en er een band mee op te bouwen. Hoeveel vaders staan hier eigenlijk om te springen? Maar dit terzijde. Het betekent concreet dat mocht een koppel ervoor kiezen dit “eerlijk” te verdelen de moeder na pakweg 7 weken terug aan het werk zou gaan.

Van de pot gerukt
Dergelijke voorstellen laten mijn hart in elkaar krimpen. In plaats van moeders meer tijd en ruimte te geven om voor hun baby te zorgen, te laten wennen aan deze immense verandering in hun leven en hen systemen aan te reiken om hiervoor de tijd te nemen, wordt de aandacht gericht op de vader voor wie het “niet eerlijk” zou zijn dat hij moet gaan werken. Het is toch echt onzinnig te geloven dat we de vader en de moeder over één kam kunnen scheren in dit verhaal. Tot spijt van wie het benijdt: neen, vaders en moeders zijn daarin niet gelijk. Laat ons stoppen met procedures in te voeren om toch die illusie in stand te houden. Ten eerste heeft een vrouw een zwangerschap achter de rug. Voor sommige gelukkigen een periode van één grote zaligheid. Voor een andere ruimere groep vraagt het veel van het lichaam waardoor het systematisch op negen maanden tijd alsmaar zwaarder belast wordt. Met daaropvolgend de bevalling die ook niet bepaald a walk in the park is. Het lichaam van de vrouw wordt tot het uiterste gedreven en heeft daarom ook tijd nodig om te herstellen. Vijftien weken is op zich al weinig (veel jonge moeders die terug werken, lijden onder een chronisch slaaptekort), laat staan dat ze na zeven weken alweer full time zouden paraat moeten staan. De vader, hoe betrokken hij ook is, heeft géén zwangerschap doorstaan en al helemaal geen kind op de wereld gezet. De Wereldgezondheidsorganisatie is nog steeds een vurige pleiter voor borstvoeding. Alle respect voor mama’s die kiezen voor flesvoeding maar wanneer je wél kiest voor borstvoeding is na zeven weken terug gaan werken een doorn in het oog. Borstvoeding geven en de productie op gang krijgen, vraagt tijd en geduld. Heel vaak duurt het wel een paar weken vooraleer moeder en kind op elkaar zijn afgestemd. Stel je voor dat je dan na amper twee maanden alweer moet gaan werken. De dapperen zullen beginnen met afkolven. Maar ook daar weet elke kenner dat afkolven, gaan werken en een baby van twee maanden oud een hele beproeving is. Hoeveel bedrijven hebben overigens ingerichte afkolfruimtes? Of gaan we vragen dat deze jonge moeder, misschien nog nabloedend van de bevalling, haar borsten ledigt op het toilet? Nee toch! Bovendien komt daarbij dat ook al is de vader thuis, de moeder ‘s nachts wél de borst zal blijven geven. Begrijpelijk als ze haar productie optimaal wil houden maar oh zo vermoeiend. De vooropgestelde zes maanden exclusieve borstvoeding in combinatie met na zeven weken opnieuw gaan werken is een dodelijke combinatie. Dit komt niemand ten goede. We werken hier alleen maar stress bij moeder en kind in de hand. En voor we het weten, begint niemand nog met borstvoeding hoewel iedereen weet dat dit de meest ideale voeding is voor een baby.

De eenzame moeder
Sommige vrouwen voelen zich eenzaam nadat ze een paar weken thuis voor de baby hebben gezorgd dus lijkt het een goed idee om hen sneller aan het werk te laten gaan. De vraag is natuurlijk hoe het komt dat ze zich eenzaam voelen. In welke mate heeft ze zich verbonden met haar kind en zich “gesetteld” in haar nieuwe rol? Is het dan een oplossing om haar maar zo snel mogelijk terug de professionele baan op te sturen of schuiven we daarmee onder de mat wat er echt gaande is? Heeft deze moeder niet gewoon meer nood aan ondersteuning en begeleiding in plaats van afleiding op de werkvloer? Hoe zal de impact zijn van dit alles op haar emotionele toestand? En wat gaat het effect zijn hiervan op de relatie met haar kindje? Te snel aan het werk gaan, is funest voor het emotioneel welbevinden van de moeder. Heel veel moeders worstelen elke dag met de verscheurdheid die de combinatie werken en privé met zich meebrengt. Maar ook het kind ervaart hierdoor stress. Een verhoogd stressniveau betekent meer kans op ziekte, wiegendood, eetproblemen en hechtingsstoornissen. Professor gynaecoloog Cammu mag dan wel vinden dat de band tussen moeder en kind enkel de eerste dagen belangrijk is en dat “we daarin niet moeten overdrijven”, veel meer studies tonen het belang van een gezonde moeder-kindverbinding aan. En die band opbouwen vraagt tijd zodat ze diepgeworteld is. En dán, we zijn er nog niet, wordt er  verwacht van de vader dat hij fulltime voor een baby zorgt van zeven à acht weken oud. De meeste vaders staan hierom niet te springen. Want laat ons eerlijk zijn: voor de meeste mannen is het verzorgen van baby’s niet ingebakken in hun DNA. Zijn zij überhaupt wel vragende partij voor deze nieuwe wetgeving? Of is dit wetsvoorstel in het leven geroepen door vrouwen die zich nooit het moederschap ten volle hebben toegeëigend?

De essentie
Waar gaat dit eigenlijk over? Willen we de moeders de boodschap geven dat hun carrière tijdelijk niet mag stil gezet worden om tijd te maken voor wat echt belangrijk is? Of gaat het over de vaders die we om één of andere reden evenveel kansen willen geven als de moeders? Durven we moeders niet verantwoordelijk stellen voor hun kinderkeuze en hen een achterpoortje geven wanneer ze het moeilijk hebben, ook al is dit op lange termijn destructief? Willen we de moeders nog meer de indruk geven dat ze écht wel moederschap en carrière moeten combineren? In plaats van heel ons systeem rond zwangerschapsverlof grondig te herzien, gaan we de weken na de geboorte, deze unieke en belangrijke tijd tussen moeder en kind, inkorten. Hoe moeilijk is het om een voorbeeld te nemen aan landen waar dit hele systeem beter is georganiseerd zoals bijvoorbeeld in Scandinavië? Deze landen staan niet voor niets hoger in de lijst als het over dagdagelijks geluk gaat, simpelweg omdat het moeders ook rustiger en gelukkiger maakt als er voor zoiets essentieel ook vanuit de overheid steun wordt gegeven. Deze steun geven is namelijk niet alleen een taak voor de vader.

Lekkere taart
Alsmaar meer moeders worstelen met het moederschap. Ze leggen de lat hoog, té hoog in een wanhopige poging om werk en privé rond te krijgen, te voldoen aan de 123 normen die ze ervaren en voelen zich geenszins door de wetten in dit land ondersteunt. Dit zet hen ongelooflijk onder druk wat hun moederschap niet ten goede komt en dus ook hun kinderen niet. Ik ben het helemaal eens dat vaders ook de kans moeten krijgen om met hun kind een band op te bouwen. Maar dan kijken we beter naar uitbreiding en comfort der beider ouders in plaats van te raken aan wat essentieel is: gezond gehechte kinderen met twee ouders die in evenwicht functioneren omdat ze de tijd krijgen om zich het ouderschap toe te eigenen én er zich goed bij voelen. Laat ons de taart lekkerder maken en dikker in plaats van de al zielige taart in twee gelijke stukken te verdelen.

Dapperste volk der Galliërs

world_happiness_report_2013_DetailfotoHet is weer zover. Voor de tweede keer wordt het VN World Happiness Report gepubliceerd en verrassing, verrassing: België staat opnieuw ergens op de 20ste plaats van de dikke 150 landen die ze hebben bevraagd. Belangrijkste vragen waren “Voelde je je gisteren gelukkig?” en “Voel je je gelukkig met je leven in het geheel”? Sta uzelf toe eerlijk te antwoorden op deze eenvoudige vragen. We laten blijkbaar landen als Denemarken, Noorwegen maar ook Nederland, Panama en zelfs de Verenigde Staten ons voorgaan op de geluksschaal. Het rapport brengt een aantal parameters in beeld die zouden bepalen hoe gelukkig we zijn als mens. Parameters als politieke vrijheid, sterke sociale netwerken en de afwezigheid van corruptie maken bijvoorbeeld dat we ons gelukkiger of ongelukkiger voelen.

Bange Belgen
Dat het niet zo goed gaat met ons volkje weten we al langer. In Europa staan we op nummer 1 in de lijsten van zelfmoorden, burn-out, depressies en het nemen van bijbehorende medicaties. Uit het Happiness Report blijkt ook dat “mental illness” een belangrijke factor is die ons geluksgevoel beïnvloedt. Gevoelens van neerslachtigheid en angst zijn erg bepalend voor ons geluksgevoel en zelfs belangrijker dan bijvoorbeeld werkloosheid, leeftijd, ons inkomen of zelfs onze fysieke gezondheid. Dit is opmerkelijk en belangrijke informatie omdat Belgen a priori een bang volk is dat wanhopig op zoek is naar houvast in kleine dingen. Toen ik hoorde in een tv-programma dat iemand het “recht op parking” wilde toevoegen aan de Rechten van de mens,  fronste ik toch even de wenkbrauwen over de prioriteiten die worden gesteld in ons land. Zouden we nu echt gelukkiger worden van altijd parking te vinden? Ik ben niet helemààl zeker maar ik betwijfel het ten zeerste.

Vertragen
In het rapport worden twee oplossingen aangereikt om het percentage mentale ziektes te verminderen. Enerzijds een andere (betere?) behandeling. Op dit moment neemt 1 op 2 Belgen een slaapmiddel. Maar ook 1 op 10 Belgen neemt een anti-depressivum. We wiegen onszelf in slaap om niet te moeten voelen. In 50% van de gevallen haalt deze medicatie na vier maanden iets uit (bij milde depressies haalt het zelfs helemaal niets uit) maar de kans op hervallen is ook significant groter tenzij je de medicatie blijft nemen. Dat is nu eenmaal wat anti-depressiva doen: niets. Ze onderdrukken alleen maar. Dus als je er blijvend resultaat van wilt, dan moet je het blijven nemen. Maar wie wil dat? Anti-depressiva onderdrukken emoties, beïnvloeden je zenuwstelsel. Denk niet dat iemand daarvan afhankelijk wil worden. En vooral: wat kost dat de maatschappij? Met gerichte therapie (of andere vormen van begeleiding) is de kans op herval veel kleiner én het kost ons minder. Toch interessant dat we in tijden van crisis blijven geld steken in medicatie die in se geen verschil maakt.  De nieuwe opium voor het volk misschien? Sensibilisering, therapie en begeleiding uit de taboesfeer halen zou dus al een grote sprong voorwaarts zijn. In Nederland maar ook in de Verenigde Staten is een therapeut even belangrijk als je huisarts. Er wordt daarover helemaal geen heisa gemaakt, integendeel. Bij ons word je nog altijd bekeken als zijnde een psychiatrisch geval als je naar een therapeut durft te gaan, wat de eenzaamheid alsmaar groter maakt. En wie zich eenzaam voelt, voelt zich op termijn ook angstiger. Niemand sterft graag alleen of blijft graag alleen over. Het gevoel om bij een grote groep te horen, écht ertoe te doen in iemand anders leven, is een existentieel verlangen.

Jong begonnen
Daarnaast stelt het rapport ook dat we al op jongere leeftijd emotionele ondersteuning kunnen bieden. Niet de intellectuele prestaties of gedrag zijn een indicatie van hoe iemand zich gaat voelen op zijn 34 jaar maar wel de emotionele gezondheid op de leeftijd van 15. Maar hoeveel tijd en energie wordt daarin gestoken? Denk maar aan hoe ons onderwijs is gericht op presteren en je weet het antwoord daarop. Met alles wat we nu weten over de psyche van de mens, hoe deze wordt opgebouwd, hoe belangrijk het is om te kunnen praten over emoties, lijkt het mij net erg belangrijk om daaraan aandacht te besteden. Ik ben grote voorstander van een vak in het onderwijs dat hieraan tijd besteed. Wekelijks. Zoals rekenen en schrijven een vaardigheid is die we leren vanaf prille leeftijd, zo is het kunnen omgaan met emoties dat ook. Ook in de gezinnen is hiervoor te weinig tijd en ruimte. Hoelang is het geleden dat u met uw kinderen een écht Goed Gesprek had over hun leven, hun emotioneel welbevinden en wat ze belangrijk vinden? Of bent u de afgelopen weken vooral druk in de weer geweest met boeken kaften, kinderen op tijd op school krijgen en op tijd in hun bed?

Opgejaagd wild
In ons land wordt er te weinig aandacht besteed aan emotioneel welzijn. Het is belangrijker om een goede job en een groot huis te hebben dan om stil te staan bij wat we nu écht graag willen en hoe we ons écht voelen. Het gevoel van vrijheid is bij veel Belgen ver te zoeken. Werken we ons niet te pletter om onze lening af te betalen, dan is het wel om erkenning te krijgen door ons werk of om onze (schoon) ouders tot in den treure te behagen. Allemaal ten koste van ons zelf. We voelen ons teveel in een keurslijf gedrukt en door de lamentabele emotionele ontwikkeling lopen we tegen een muur en weten we niet hoe we met al deze emoties moeten omgaan. Emoties voelen en er geen weg mee weten, is beangstigend. Het zet ons vast, verkrampt ons lichaam, maakt ons nog angstiger en we gaan alsmaar sneller hollen om daaraan te ontsnappen, liefst met de ogen dicht en het hart op slot. Als opgejaagd wild lopen we weg van onszelf. Het dapperste volk der Galliërs.

Bijna!

Eindelijk! Het is er bijna. Het boek waar al zolang vrouwen op wachten. Waar geen taboes worden uit de weg gegaan als het op moederschap aankomt. Het boek dat geruststelling en herkenning biedt maar ook hoop en vertrouwen voor de toekomst.

Een boek bestaande uit negen hoofdstukken die op een behapbare manier zijn geschreven zodat ook jij, op het dieptepunt van je moederschap, er kan doorfietsen. Met veel tips, inzichten en verklaringen die je rust zullen brengen.

Ook uitermate geschikt als geboortegeschenk of om cadeau te doen aan toekomstige papa’s.

Mis het niet!
Vanaf begin oktober ter beschikking in elke boekhandel en op het internet!

20130815-102837.jpg

Nieuw leven

Een vervelende update van mijn uploadprogramma stuurde heel mijn website in de war. Aarrrrggghhh.

Maar zoals dat vaak gaat, zorgt chaos voor creativiteit dus besloot ik de website van mijn therapiepraktijk nieuw leven in te blazen.  Zelfde inhoud,  andere vormgeving.

Nieuw zijn de workshops “Roze wolk met grijze stippen” die over heel Vlaanderen worden uitgerold. Ga maar eens kijken op http://www.moedergroepen.be

En: welcome back!

Stil

Iemand die mijn blog volgt, vraagt zich vast af waar ik ben gebleven. Ik weet het zelf niet goed. Misschien was de wereld niet zo interessant de afgelopen maanden. Of mijn wereld verkleind, tot de essentie, dat kan ook. En dat delen met de wereld, is voor anderen dan weer niet boeiend. En soms valt er gewoon niet veel te zeggen. Wat wel is, is dat mijn schrijfaspiraties zich al maanden in mijn hoofd afspelen. Een boek, daar kauw ik nu al maanden op. Tijd om daar eens werk van te maken, dan is dat ook van de baan. Dus, I’ll be back.

Optimisme

“Optimism is our moral duty”, zei een vriend gisteren op restaurant terwijl hij enthousiast en lachend met zijn vuisten op de tafel sloeg. Ik nam eens diep adem en zette mijn glas neer.  Dat optimisme alleen maar kan bestaan bij gratie van pessimisme, zoals duisternis alleen maar kan bestaan bij gratie van het licht, zei ik. Polariteiten heet dat dan. Of anders gezegd: je kan maar pas het licht appreciëren als je ook de duisternis kent. En daar stopte het, dit was meer voer voor bij een paar flessen wijn als je niet meer naar huis hoeft te rijden, lachten we. Maar dat ene zinnetje bleef wel nazinderen. Is optimisme een morele plicht?

Met optimisme bedoelen we de hoop en het vertrouwen in een succesvolle uitkomst. Over het algemeen schatten we onze eigen uitkomst/toekomst heel optimistisch in. Iedereen die trouwt gelooft dat dat huwelijk eeuwig gaat duren en onze baby in de wieg is de meest fantastische geniale baby die ooit is geboren. ANDERE mensen krijgen kanker, verliezen hun huis in een brand, sterven in een auto-ongeluk, hun kinderen hebben ASS of ADHD, worden bedrogen, hebben een alcoholprobleem of verliezen hun werk. “Onze” toekomst ziet er rooskleurig uit. We overschatten over ‘t algemeen onze eigen mogelijkheden. Over anderen denken we helaas niet zo positief. Let op, optimisme  heeft zeker haar voordelen. Optimisten zijn gezonder, bereiken meer, zetten langer door, zijn emotioneel meer in balans, gaan uit van mogelijkheden in plaats van beperkingen en staan minder onder stress omdat ze geloven dat het “allemaal wel in orde komt”.

Die laatste zin is helaas een dooddoener van formaat. Uiteraard komt alles in orde, ooit, hoe dat er dan juist uitziet, is natuurlijk de vraag. Want soms komt het ook helemaal niet in orde. Hoe gaat een optimist daarmee om? Maar -hier kom ik tot het punt dat ik wilde maken- mag iemand het ook eens niét meer zien zitten? Optimisme verleidt ons tot het platwalsen van onze mindere momenten. Momenten die de mens bestempelt als minder succesvol, saai, uitzichtloos en mislukt. We kennen allemaal zo een moment. Soms is het leven een aaneenschakeling van zulke gevoelens en momenten. (bij anderen uiteraard, niet bij onszelf) Wanneer er dan een optimist voorbij komt wandelen, scanderend, dat het allemaal wel in orde komt… nu ja, vrolijker wordt iemand daar toch zelden van? Alsof we geen recht hebben op onze ellende. Erger nog: door niet positief te denken, trekken we ongeluk aan (Law of attraction) en Het Geheim is echt wel dat door positief te denken het ook echt positief uitdraait. Je zal maar in ‘t ziekenhuis zitten met een kind geveld door kanker. Was het allemaal maar zo simpel.

Begrijp mij goed, ik ben een optimistisch wezen. Ik geloof zelfs dat ik heel vaak positief denk. En ik geloof ook dat optimisme veel positiefs in beweging kan zetten. En ik hou ook van balans. Wanneer ik hoor dat het mijn “morele plicht’ is om optimistisch te zijn, daar word ik pessimistisch van en vooral: onvrij. Tegen wil en dank optimistisch zijn, daar geloof ik niet in. Voor mij voelt het on-echt. Het maakt van onze maatschappij ook geen betere plek. Want daar draait het om natuurlijk: door optimisme als morele plicht op te dringen, hopen de aanhangers dat we ons samen ervoor verantwoordelijk voelen om er “iets” van te maken. “So we have a duty, instead of predicting something bad, to support the things that may lead to a better future” (Popper) En oh wee (katholiek vingertje omhoog) als jij en jij en jij niet de klok rond optimistisch bent want het is dààrdoor dat dit en dat gebeurt. Over schuldinductie gesproken. Om optimistisch te kunnen zijn, is er ook ruimte nodig voor het andere. Het evenwicht vinden tussen deze twee polariteiten en hieruit kunnen kiezen (wanneer neem ik de ene, wanneer de andere) maakt mensen meer vrij. En dan komt het écht allemaal in orde.

*smile*

(Interessante speech hierover: http://video.ted.com/talk/podcast/2012/None/TaliSharot_2012.mp4)

Beste mevrouw Zwagerman

Er moet mij iets van het hart. En ik ben geen muts dus misschien interesseert het u wel wat ik te zeggen heb, zo wij niet-mutsen onder elkaar. U vindt het wellicht belangrijk om te weten dat ik een eigen bloeiend bedrijf run met mijn man, u moet niet denken dat ik maar halftijds werk ofzo, god forbid. Ik heb ook als blogger geen psychiatrisch profiel dus dat spreekt wellicht in mijn voordeel. Ik heb daarbovenop ook geen zin om te zwijgen en iedereen, u in het bijzonder, tevreden te houden. Ook daar houdt u van, las ik  dit weekend in Vacature. U moet niet denken dat ik u haat, oh nee, dat doe ik niet. U moet zeker zoiets niet denken. Integendeel, ik voel net heel veel compassie (in de Boeddhistische betekenis) opborrelen als ik u lees en invoel wat u zegt. Er moet mij dus iets van het hart.

Wij vrouwen moeten veel van u, lees ik. We moeten ons niet aantrekken wat anderen van ons zeggen, we moeten de lat hoger leggen, we moeten minstens 4 dagen per week werken om een baan op niveau te hebben want anders doen we niet mee. (waaraan we niet mee doen, vertelt u mij helaas niet) We moeten besluiten nemen die niemand anders durft te nemen, we moeten niet twijfelen, we moeten mee kunnen, we moeten vechten voor onze geloofwaardigheid, we moeten hard zijn, we moeten onze troeven schaamteloos uitspelen, we moeten tonen dat we de baas zijn door een groot kantoor en een grote wagen op te eisen, we moeten onszelf serieus nemen, we moeten niet wachten tot ze ons iets komen vragen en we moeten het gezelschap van mannen opzoeken als we vooruit willen.

Dagelijks krijg ik vrouwen in mijn praktijk die op zoek zijn naar een evenwicht in hun leven en wat u net verkondigt als zijnde een “moeten” willen afschudden . Het is net door mensen als u dat vrouwen de weg kwijt raken in hun eigen intuïtie. U zégt wel dat we onze intuïtie moeten inzetten maar als we het doen én durven, dan krijgen we vrouwen als u op ons dak. U zégt wel dat het okee is wanneer vrouwen kiezen voor een ambitieloos bestaan en dat dat hun volste recht is. Maar als ze een webshop uitbaten dan mogen ze niet denken dat het een carrière is. Want dan zouden ze de lat te laag leggen of tevreden zijn met minder of hun kroost als excuus gebruiken. Begrijp ik het nu goed dat u gezelligheid, ontplooiing en warmte niet belangrijk vindt? Ik krijg het er eerlijk gezegd een beetje koud van. Ik zou zo naar Nederland rijden om u een welgemeende knuffel en een aai over uw bol te geven en zeggen dat het allemaal in orde komt. Oh maar daar houdt u niet van zeker, van bemoederen? Laat ik u nog iets vertellen: evenwichtsstoornissen dienen zich aan wanneer er een incongruentie is tussen hart en verstand. Uw binnen- en buitenkant zeggen u twee verschillende dingen en wanneer onze beleving anders is dan wat onze omgeving ons vertelt, dan worden we daar duizelig van. Nou, daar kan u vast wat mee.

De vrouwen in mijn therapiepraktijk stellen zich vaak de vraag ‘Goh, zou ik dat wel kunnen?’ En ze zeggen ook vaak dat ze ‘het eng vinden’. Soms nemen ze besluiten die niemand durft te nemen. Weet u in welke fase zij zich bevinden? Ze hebben geen 8 werknemers onder zich of een omzet van 1 miljoen euro (uw maatstaf hoorde ik).  Het zijn jonge moeders. (een voor u onbekende rol heb ik begrepen) Niks carrière, niks loopbaan. Simpelweg: the basics. Hoe ze hun baby groot kunnen krijgen, er dag in dag uit hun verantwoordelijkheid voor kunnen nemen en worstelen met normen en waarden (zoals 4 dagen per week moeten werken bijvoorbeeld) en toch zelf gelukkig kunnen zijn en blijven als vrouw, moeder en partner. Daar is veel moed en doorzetting voor nodig. Moederschap is een carrière op zich en eentje die een leven lang duurt. En als je daar bovenop ook nog eens wilt gaan werken als vrouw, dan vind ik het zeer vriendelijk van overheden en instanties dat ze het voor die vrouwen gezellig willen houden en tegemoetkomingen hebben. Moeder zijn combineren met een werkend leven vraagt van onszelf nederigheid en onze beperkingen durven toegeven. Geen powerwoman willen zijn is helemaal okee.

Weet u. Niet iedereen heeft zo een geldingsdrang als u dat heeft. Ik kan mij persoonlijk niet voorstellen dat ik mijn geloofwaardigheid als vrouw zou laten afhangen van het feit of ik nu 4 of 6 dagen werk of dat ik de baas zou willen zijn door een grote wagen te vragen. U vindt het waarschijnlijk  geitewollensokkengedoe maar geloofwaardigheid zit hem echt niet in materiële toestanden. Het zit in u en in iedere vrouw. We hebben daar niets extra’s voor nodig. Dat we ons soms onzeker en kwetsbaar voelen als vrouw, verhoogt alleen maar onze geloofwaardigheid, het maakt ons tot mens. Ik geloof zeker dat u mensen kan inspireren en warm maken maar vergeet alstublieft niet uw kwetsbare kant. Ik vraag mij af waar u deze hebt verloren. We zijn maar gewoon allemaal mensen onder elkaar die ons overeind houden in deze rat race die het Leven heet. Elke dag zie ik mensen over de vloer komen die dankzij grote woorden van mensen als u niet meer weten wat het beste bij hen past want niemànd wil een muts genoemd worden, toch?!  Ik begeleid elke dag mensen in meer able to respond te worden: hoe ze kunnen omgaan met de realiteit van elke dag en zich vrij kunnen voelen in hoe ze daarop kunnen reageren. Voor de ene is dat zus, voor de andere is dat zo. Er bestaan voor mij geen definities over hoe iemand zijn leven moet leiden of wat goed is of slecht. Hoe mensen zich overeind houden en gelukkig worden, dat is hun zaak. Of ze nu 3 miljoen omzet willen draaien of met een bakfiets rijden of drie dagen werken of allemaal rokjes naaien. Laat ze zelf uitvissen wat ze belangrijk vinden en wat niet. Iedereen heeft zijn eigen weg te gaan, zoals u die gegaan bent en nog steeds gaat. U kan dat te verwaarlozen ontplooiing noemen, ik noem het rijkdom.

Ik wens u veel rijkdom en zachtheid.