Sweet memories

Ik herinner mij dat ik op 11 september 2001 met mijn kersverse dochter van 4 maanden om 15 uur naar huis reed toen ik op de radio hoorde wat er gaande was in Amerika.  De schrik sloeg mij om het hart en ik wilde zo snel mogelijk thuis zijn.  In mijn herinnering was mijn toenmalige man al thuis maar dat kan niet want hij was nog aan het werk.  Ik herinner mij zelfs dat ik gebeld heb naar iemand maar ook dat klopt niet want niemand kan zich dat herinneren.  En ik geloof dat ik mij dan voor de tv heb geploft met mijn dochter dichtbij mij, kijkend naar het scherm en vol ongeloof de informatie liet binnensijpelen.

Waarschijnlijk is die namiddag helemaal anders gelopen.  Onderzoek wijst immers uit dat ons geheugen ons geweldig in de steek laat en sterker nog, dat we wel dénken dat het goed is.  Daarom vertellen we soms zelfs verhalen zonder dat we het hebben meegemaakt maar wel dénken dat we erbij waren. Of soms krijgt een koppel ruzie omdat de man het zich toch een tikkie anders herinnert dan de vrouw.  Beiden geloven echter dat ze het zich goed herinneren.

De meeste mensen kunnen een getal van vijftien cijfers niet onthouden (nee, jij waarschijnlijk ook niet) en we vergeten allemaal wel eens waar we onze autosleutels hebben gelegd, daar maken we ook geen geheim van. Maar als we het hebben over de nauwkeurigheid en gedetailleerdheid van onze herinneringen is het echter een heel ander verhaal. Vraag aan je broer of zus om een bepaalde situatie tijdens jullie kindertijd na te vertellen en je zal merken dat die versie anders klinkt dan de jouwe. Wat je onthoudt, hangt zowel af van wat er werkelijk is gebeurd als van de betekenis die je aan het voorval geeft. En lets face it: niet elk mens hecht evenveel belang aan dezelfde dingen.

Met dat inzicht is het best vermoeiend en gevaarlijk om herinneringen keer op keer te blijven herhalen of jaren na datum mensen aan te spreken op iets wat ze je hebben aangedaan en met feiten af te komen. De kans dat die accuraat zijn en overeenkomen met de herinnering van de andere is zelfs relatief klein. Je kunt herinneringen niet als een dvd afspelen: elke keer als je een herinnering ophaalt, combineer je details die je wél hebt onthouden met je verwachtingen over wat je had moeten onthouden doorspekt met dingen die je hebt gelezen of gehoord hebt van iemand anders of wat je daarvoor ervaren hebt of misschien gezien hebt op televisie .

Ja maar, hoor ik je al zeggen: “Wat is het nut dan van herinneringen?  Want zo komt Jos en klein Pierke er wel goed vanaf nadat ze mij bedrogen hebben of mij kwaad hebben aangedaan.”

Volgens de Gestalttherapie kloppen de herinneringsinzichten als een bus want de Gestaltvisie hecht relatief weinig belang aan de inhoud van wat iemand vertelt. (tenzij het over rouw en trauma gaat)  Hoé die persoon zich voelde en de gebeurtenissen beleefd heeft, is voor ons van groter belang.  Op zich maakt het dus niet uit dat wat je vertelt, klopt of niet of dat er onwaarheden tussen zitten of dat dat het verhaal wat mooier wordt verteld dan het is.  Het is belangrijker dat je je gehoord voelt en dat je aan de slag kan met het proces rond die herinnering dan te blijven focussen op de inhoud.

Als ouder betrappen we ons er ook wel vaker op dat we bij een dispuut tussen onze kinderen vragen wat er juist is gebeurd.  En we krijgen dan soms twee verhalen die niet op elkaar aansluiten.  Daar sta je dan met je goede bedoelingen om tussenbeide te komen.  En zo komt het dat ik mij situaties herinner van vroeger die bij mij binnenkwamen als een mokerslag (of ze al dan niet gebeurd zijn en kloppen laat ik in het midden) maar voor mijn zus onbestaande herinneringen zijn en vice versa.  Dus of je broer en/of zus of je vader en moeder al dan niet hetzelfde verhaal vertellen, is op zich irrelevant, hoe jullie het beleefd hebben des te meer.

Perception is reality.

(met dank aan “De onzichtbare gorilla” voor de info)