Bent u ook gestoord?

“U, u of u hebt een psychische stoornis” bloklettert vandaag één van onze kwaliteitskranten. Snel gaan mijn ogen over de redenen waarom we “verontrust moeten zijn”.  Verder kom ik niet want ik zucht eens diep.

Het gaat niet zo goed met onze maatschappij.  Mensen proberen wanhopig het hoofd boven water te houden en letterlijk spartelend een weg te vinden tussen de prestatiegerichte job, het gezin, de familie, hobby’s (want we moeten er ook nog slank en fit uitzien), eigen streefdoelen, dromen en waarden.  Oh en ik vergeet dan nog dé relatie die sprankelend moet zijn met een minimum aan 3 keer seks per week.  “Oh maar bij mij is dat zo niet.  Ik voel mij geheel in balans.” hoor ik u al denken.  En misschien bent u dan één van the lucky ones die oftewel niet veel hoeft te werken of niet werkt of een goed contact heeft met uzelf en met uw lichaam of verhuisd is naar Australië  of ziek geweest is (moment van de ommekeer vaak) of er een burn-out heeft op zitten.  Want voor het gros van de mensen is het leven van vandaag een ratrace.  We moéten er niet aan deelnemen, dat is waar maar wie is sterk genoeg om zich af te wenden van alle normen in de maatschappij? Perfectionisme, controlezucht en ambitie zijn geheel aanvaarde en gewaardeerde “kwaliteiten” geworden.  Waar niet alleen wij als volwassenen onder gebukt gaan maar ook onze kinderen.  (ja, kijk maar eens hoe druk de agenda van uw kind al volgeboekt is deze eerste volledige week van het schooljaar)

In de Gestaltvisie is een stoornis bij iemand niet zomaar een stoornis.  Wij maken ook niet het onderscheid tussen ziek en gezond.  Ten eerste: wie zijn wij om dat te bepalen?  En ten tweede: wat is ziek en wat is gezond?  Als de maatschappij ziek is, wie is er dan gezond?  Bovendien zien we een stoornis altijd als zijnde een gevolg van een verstoord contact tussen ons en de buitenwereld. Elke psychische “ontregeling” kan gezien worden als een fout lopen van de interactie tussen de persoon en de wereld rond hem.  Ik bekijk iemand met een neurose (die we allemaal hebben) dan ook in de bredere context.  Een depressie betekent dus bijvoorbeeld dat iemand zich terugtrekt uit de wereld.  Maar ook iets niet kan zeggen aan de wereld, iets onderdrukt naar zijn omgeving toe.  Het woord “depressie” zegt het zelf trouwens.

Symptomen van een stoornis zie ik eerder als wanhopige creatieve pogingen om de stoornis op te heffen.  “Niet de symptomen als dusdanig maken de stoornis uit.  De stoornis bestaat in het mislukken om de wisselwerking een adequate vorm te geven die past bij wat de situatie nodig heeft.” zegt Georges Wollants. Symptomen onthullen voor mij altijd wat de krachten zijn in het veld waarin de stoornis ontstaat.  Ze geven mij belangrijke informatie.  Hoe iemand neurosen ontwikkelt, geeft ook veel informatie over hoe iemand in elkaar zit en welke kwaliteiten hij of zij bezit.  Daarom gaat ook iedereen anders om extreme omstandigheden.  We hebben ieder ons palet van creatieve oplossingen die we inzetten om de instabiele situatie de baas te kunnen.

We kunnen mensen niet blijven labelen en er blijven etiketten op plakken, in hokjes verdelen en blijven roepen dat gezond zus is en ziek zo.  Ook al is het voor sommige cliënten geruststellend te horen dat ze bijvoorbeeld in een burn-out zijn beland, mijn taak als therapeut bestaat erin om te kijken naar wat dié stoornis zegt over de totale wereld van de cliënt.  De stoornis is geen ding op zich.  De vraag die eerder kan gesteld worden is: wat is deze persoon, in contact met zijn omgeving, aan het compenseren om overeind te blijven, waardoor dus een aantal symptomen zich opdringen?  Een heel wat mildere en vooral minder veroordelende visie dan mensen met een stoornis op te zadelen.