Burn-out

In Nederland blijkt 10% van de werkende bevolking te lijden aan een burn-out of er tegen aan te hikken.  In België kunnen we gelijkaardige cijfers hanteren hoewel burn-out en depressie in ons land nog vaak met elkaar worden verward, wat de vervreemding en isolatie nog groter maakt. Bij burn-out hebben mensen nog wel degelijk zin om zaken aan te pakken maar ontbreekt hen de fut, ze zijn fysiek en emotioneel totaal leeg. Bij depressie is de zin (de goesting) ook verdwenen. Burn-out komt alsnog niet voor in de DSM en wordt daardoor dus ook niet als zijnde een ziekte gecatalogeerd. Erg moeilijk om aan de omgeving dan duidelijk te maken waar je doorgaat en wat de impact daarvan is. Want iedereen is al wel eens moe en iedereen heeft het druk.

Oorzaken?
De oorzaak van burn-out laat zich nog raden, al zijn er wel bepaalde patronen terug te vinden. Hoewel burn-out altijd werkgerelateerd is (wat bij depressie niet altijd zo is), vindt de oorsprong zich vaak in een bepaalde levensstijl en levenshouding die ondersteund wordt door bepaalde overtuigingen. Te hard, te lang en teveel willen werken zonder kans tot herstel en ontspanning (op het einde is zelfs ontspannen niet meer voldoende om te herstellen) zijn vaak de doorslaggevende druppel waarop ziekte volgt. Ook idealisme kan een belangrijke drijfveer zijn van hard werken. Niet alle idealisten zijn perfectionisten en omgekeerd. Het werk als enige bron van erkenning zien, kan ook invloed hebben. Het erg goed willen doen op het werk om graag gezien te worden komt ook vaak terug. Erkenning, waardering, bevestiging, het zijn woorden waaraan de persoon met burn-outkans veel waarde hecht.

Veel mensen met burn-out hebben karaktertrekken als overdreven plichtsgetrouwheid, perfectionisme en werkverslaving. Deze zijn immers vaak weer oorzakelijke factoren voor hard werken. Hoewel vaak geschreven wordt dat mensen met een burn-out een beperkt sociaal netwerk hebben, geloof ik eerder dat het sociaal netwerk te laat wordt aangesproken. Het ideaalbeeld dat deze mensen willen hoog houden is belangrijker dan kunnen toegeven dat het teveel is. Over het algemeen worden mensen met een burn-out omschreven als sterke, veerkrachtige mensen waarop iedereen kan terugvallen. Hoe ze zélf moeten terugvallen op anderen, is echter een heel ander paar mouwen. Dat is iets wat ze nog te leren hebben. Deze manier van in het leven staan wordt vaak generatie op generatie doorgegeven. Flink zijn, niet klagen en blijven doorgaan, is in sommige families een erezaak.

Symptomen?
Wanneer iemand in een burn-out terecht komt, zijn er drie belangrijke herkenbare symptomen.

1) totale geestelijke en fysieke uitputting
Het belangrijkste kenmerk van burn-out is het verlies van energie en het gevoel dat de emotionele reserves zijn uitgeput. Je hebt dan het gevoel dat je anderen nogmaar weinig  kunt bieden in psychologische zin. Dit gevoel gaat gepaard met gevoelens van frustratie en bedrukking, omdat mensen zich realiseren dat ze niet door kunnen blijven gaan om zichzelf als persoon te kunnen blijven geven of zich verantwoordelijk te voelen zoals eerder wel het geval was. De bestaande drijfveren voldoen niet meer.
2) depersonalisatie 
Het tweede aspect is dat mensen als object worden beschouwd en niet meer als individu. Dit gaat vaak samen met het ontwikkelen van een negatieve en cynische houding tegen over de medewerkers en het werk.
Ook in het privéleven resulteert dit in meer ruzies en conflicten
3) gevoelens van afnemende competentie  
Het derde kenmerk is de neiging jezelf negatief te beoordelen. Je hebt het gevoel minder goed te presteren en minder succesvol in je werk te zijn. Dit gaat weer gepaard met een negatieve zelfwaardering waardoor een teruggang merkbaar is. Je komt als het ware in een negatieve vicieuze cirkel terecht.

Maar algemeen kan je stellen dat de persoon zich abnormaal vermoeid voelt, vaak is dit één van de eerste duidelijke tekenen. Het lichaam weet het al, nog lang voor er andere signalen duidelijk worden. Deze vermoeidheid wordt echter al jarenlang genegeerd waardoor het lichaam uiteindelijk in totale noodreserve terecht komt.

Herstel
Herstellen van een burn-out vraagt tijd. Iemand die na een paar weken alweer op de been is en terug normaal functioneert, heeft geen echte burn-out gehad. Overspanning wordt soms verward met burn-out. Overspannenheid gaat over tijdens een vakantie of een paar weken er tussenuit zijn. Overspannenheid duurt maximum 6 tot 8 weken, burn-out niet. Bij een burn-out is begeleiding gewenst. Zonder begeleiding kan je na 5 jaar je nog altijd zo ziek voelen als in het begin.Je hebt iemand nodig die samen met jou naar de dingen kijkt. Want typisch voor een burn-out is dat je beoordelingsvermogen niet meer goed werkt. Je referentiekader moet terug worden opgebouwd. Stap voor stap ga je na hoe je denkt en voelt over de dingen. De drang naar erkenning, zich niet kwetsbaar durven opstellen, niet echt weten wat je wilt, zijn belangrijke topics om mee aan het werk te gaan.

Vaak veranderen mensen van werk maar dat is zeker niet altijd nodig. De eigen levenswaarden herbekijken is belangrijker: wat is nu écht voor jou belangrijk in dit leven? Veel mensen met een burn-out kiezen nadien een andere weg om te bewandelen omdat hun hervonden levenswaarden niet meer te combineren zijn met hun vorige werk. Ik bekijk burn-out als een ziekte van onze tijd. We willen meer en meer en zeker in de meritocratie waarin we ons bevinden, is prestatie een hoog goed geworden. Vertragen en uiteindelijk stilstaan is nochtans het enige antwoord wanneer we zijn opgebrand.

(een goede burn-out test vind je terug onder: Maslach burnout inventory test)