Dapperste volk der Galliërs

world_happiness_report_2013_DetailfotoHet is weer zover. Voor de tweede keer wordt het VN World Happiness Report gepubliceerd en verrassing, verrassing: België staat opnieuw ergens op de 20ste plaats van de dikke 150 landen die ze hebben bevraagd. Belangrijkste vragen waren “Voelde je je gisteren gelukkig?” en “Voel je je gelukkig met je leven in het geheel”? Sta uzelf toe eerlijk te antwoorden op deze eenvoudige vragen. We laten blijkbaar landen als Denemarken, Noorwegen maar ook Nederland, Panama en zelfs de Verenigde Staten ons voorgaan op de geluksschaal. Het rapport brengt een aantal parameters in beeld die zouden bepalen hoe gelukkig we zijn als mens. Parameters als politieke vrijheid, sterke sociale netwerken en de afwezigheid van corruptie maken bijvoorbeeld dat we ons gelukkiger of ongelukkiger voelen.

Bange Belgen
Dat het niet zo goed gaat met ons volkje weten we al langer. In Europa staan we op nummer 1 in de lijsten van zelfmoorden, burn-out, depressies en het nemen van bijbehorende medicaties. Uit het Happiness Report blijkt ook dat “mental illness” een belangrijke factor is die ons geluksgevoel beïnvloedt. Gevoelens van neerslachtigheid en angst zijn erg bepalend voor ons geluksgevoel en zelfs belangrijker dan bijvoorbeeld werkloosheid, leeftijd, ons inkomen of zelfs onze fysieke gezondheid. Dit is opmerkelijk en belangrijke informatie omdat Belgen a priori een bang volk is dat wanhopig op zoek is naar houvast in kleine dingen. Toen ik hoorde in een tv-programma dat iemand het “recht op parking” wilde toevoegen aan de Rechten van de mens,  fronste ik toch even de wenkbrauwen over de prioriteiten die worden gesteld in ons land. Zouden we nu echt gelukkiger worden van altijd parking te vinden? Ik ben niet helemààl zeker maar ik betwijfel het ten zeerste.

Vertragen
In het rapport worden twee oplossingen aangereikt om het percentage mentale ziektes te verminderen. Enerzijds een andere (betere?) behandeling. Op dit moment neemt 1 op 2 Belgen een slaapmiddel. Maar ook 1 op 10 Belgen neemt een anti-depressivum. We wiegen onszelf in slaap om niet te moeten voelen. In 50% van de gevallen haalt deze medicatie na vier maanden iets uit (bij milde depressies haalt het zelfs helemaal niets uit) maar de kans op hervallen is ook significant groter tenzij je de medicatie blijft nemen. Dat is nu eenmaal wat anti-depressiva doen: niets. Ze onderdrukken alleen maar. Dus als je er blijvend resultaat van wilt, dan moet je het blijven nemen. Maar wie wil dat? Anti-depressiva onderdrukken emoties, beïnvloeden je zenuwstelsel. Denk niet dat iemand daarvan afhankelijk wil worden. En vooral: wat kost dat de maatschappij? Met gerichte therapie (of andere vormen van begeleiding) is de kans op herval veel kleiner én het kost ons minder. Toch interessant dat we in tijden van crisis blijven geld steken in medicatie die in se geen verschil maakt.  De nieuwe opium voor het volk misschien? Sensibilisering, therapie en begeleiding uit de taboesfeer halen zou dus al een grote sprong voorwaarts zijn. In Nederland maar ook in de Verenigde Staten is een therapeut even belangrijk als je huisarts. Er wordt daarover helemaal geen heisa gemaakt, integendeel. Bij ons word je nog altijd bekeken als zijnde een psychiatrisch geval als je naar een therapeut durft te gaan, wat de eenzaamheid alsmaar groter maakt. En wie zich eenzaam voelt, voelt zich op termijn ook angstiger. Niemand sterft graag alleen of blijft graag alleen over. Het gevoel om bij een grote groep te horen, écht ertoe te doen in iemand anders leven, is een existentieel verlangen.

Jong begonnen
Daarnaast stelt het rapport ook dat we al op jongere leeftijd emotionele ondersteuning kunnen bieden. Niet de intellectuele prestaties of gedrag zijn een indicatie van hoe iemand zich gaat voelen op zijn 34 jaar maar wel de emotionele gezondheid op de leeftijd van 15. Maar hoeveel tijd en energie wordt daarin gestoken? Denk maar aan hoe ons onderwijs is gericht op presteren en je weet het antwoord daarop. Met alles wat we nu weten over de psyche van de mens, hoe deze wordt opgebouwd, hoe belangrijk het is om te kunnen praten over emoties, lijkt het mij net erg belangrijk om daaraan aandacht te besteden. Ik ben grote voorstander van een vak in het onderwijs dat hieraan tijd besteed. Wekelijks. Zoals rekenen en schrijven een vaardigheid is die we leren vanaf prille leeftijd, zo is het kunnen omgaan met emoties dat ook. Ook in de gezinnen is hiervoor te weinig tijd en ruimte. Hoelang is het geleden dat u met uw kinderen een écht Goed Gesprek had over hun leven, hun emotioneel welbevinden en wat ze belangrijk vinden? Of bent u de afgelopen weken vooral druk in de weer geweest met boeken kaften, kinderen op tijd op school krijgen en op tijd in hun bed?

Opgejaagd wild
In ons land wordt er te weinig aandacht besteed aan emotioneel welzijn. Het is belangrijker om een goede job en een groot huis te hebben dan om stil te staan bij wat we nu écht graag willen en hoe we ons écht voelen. Het gevoel van vrijheid is bij veel Belgen ver te zoeken. Werken we ons niet te pletter om onze lening af te betalen, dan is het wel om erkenning te krijgen door ons werk of om onze (schoon) ouders tot in den treure te behagen. Allemaal ten koste van ons zelf. We voelen ons teveel in een keurslijf gedrukt en door de lamentabele emotionele ontwikkeling lopen we tegen een muur en weten we niet hoe we met al deze emoties moeten omgaan. Emoties voelen en er geen weg mee weten, is beangstigend. Het zet ons vast, verkrampt ons lichaam, maakt ons nog angstiger en we gaan alsmaar sneller hollen om daaraan te ontsnappen, liefst met de ogen dicht en het hart op slot. Als opgejaagd wild lopen we weg van onszelf. Het dapperste volk der Galliërs.