Wanneer een kind onderuit gaat

meisjeVoor mij zit een meisje van een jaar of 15. Ze staart wat wezenloos voor zich uit, oortjes in de oren, blik op haar smartphone. Haar haar in een dot hoog opgestoken, in een dekentje gewikkeld, met warme sokken en een joggingbroek. Zich zorgen maken over haar uiterlijk heeft ze al een tijd achter zich gelaten. Ze sleept zich door de dagen, is helemaal uitgeput, voelt zich leeg en alleen, heeft al wekenlang vreselijke hoofdpijnen, concentratiestoornissen en ziet het licht niet altijd meer. Ze gelooft ook dat dit nooit meer over zal gaan. Als meisje van 15 met die gedachte leven, het is geen evidentie. Wegens gebrek aan energie komt ze amper het huis uit. Eten doet ze omdat ze moet want honger heeft ze niet. Ze voelt zich intens verdrietig maar huilen kan ze niet. Haar schoolresultaten blijven verbazend goed ook al kan ze al weken geen letter meer lezen, laat staan onthouden. Af en toe is er een opflakkering waarbij het licht terug in haar ogen schijnt. Maar meestal zie ik de dofheid, de somberte, de vaagheid, de angst en de onzekerheid. Beslissingen maken, is moeilijk. “Ik weet het niet.” antwoordt ze op de meeste vragen of dilemma’s. Het is moeilijk om haar zo te zien worstelen. Een kind nog, maar met volwassen zorgen.

Alle hens aan dek
Er wordt gezocht naar oorzaken. Te weinig uitdaging op school, leerkrachten waardoor ze zich behandeld voelt als een klein kind en de beste vriendin die veranderde van school. Onderzoeken van de hersenen leveren niets op, bloedonderzoek is normaal. Fysiek is ze dus helemaal in orde. Uiteraard schiet er een hele machine in gang. De school wordt ingelicht, de dokter/homeopaat kijkt mee en de jongerenpsycholoog wordt ook ingeschakeld. Ik geloofde in het begin dat met wat verhoogde aandacht en zorg het tij snel zou keren. Jongeren zijn toch energiek en vol leven? Maar we zijn intussen drie maanden verder. En eigenlijk is er nog niet veel veranderd. Volwassenen met dezelfde symptomen blijven thuis. Jongeren moeten naar school blijven gaan. Er is geen systeem dat duidelijk aangeeft hoe je hiermee moet omgaan. Ze spreekt hypothetisch over alles achterlaten en elders met een blanco lei beginnen. Maar wie kan deze jongeren helpen? Deze jongedame is niet alleen. Nu hoor ik pas hoeveel jongeren rond deze leeftijd uitvallen, het noorden kwijtraken, schooluitgeput zijn en eigenlijk gewoon willen verdwijnen. Eigenlijk is er na bijna dertig jaar niet veel veranderd. We weten nog steeds niet wat we moeten doen. Het blijft vaag en onduidelijk. Een kind heeft leerplicht en het voelt als een enorme druk om die plicht te blijven volgen. Het ergste wat er nu voor haar kan gebeuren is dat ze nóg een jaar extra moet doen. Maar er zijn weinig alternatieven… En ondertussen tikt de klok verder en wordt de uitzichtloosheid groter.

Help mij
Allerlei doemscenario’s gaan door haar pijnlijke hoofd. “Kan er nu niemand zeggen wat ik heb?!” en “Bestaat hier geen pilletje voor?” of “Wat als dit nooit meer overgaat?” Ik ken de antwoorden niet. Frustratie en onmacht voel ik. Ik wou dat ze nog maar vijf was en genoeg had aan extra aandacht en koekjes en warme melk. Maar ik voel oneindig veel liefde en empathie, dat ook ja. En zorg. Ik wou dat ik het voor haar kon overnemen. We praten veel, er wordt getekend, nagedacht. Ze is teleurgesteld in de wereld. Ze wil dit niet. Daarmee omgaan kost haar onnoemelijk veel energie. Kopzorgen, daar krijg je heel veel hoofdpijn van. Ze leert nu dingen die volwassenen leren als ze dertig zijn, dat is het goede nieuws. Maar hoe bedroevend is het eigenlijk dat onze gezondheidszorg voor jongeren nog altijd zo beperkt is. Dat er niemand ons een plan van aanpak kan geven of de verschillende opties op een rij kan zetten. Dat er niet echt een aangepaste aanpak is want jongeren dienen gewoon in de pas te lopen, zich geen vragen te stellen. Ze is geen kleuter meer en ook geen volwassene. Ze valt er helemaal tussen. Zo glippen er veel jongeren ons door de vingers. Soms heb ik ook het gevoel dat ze mij ontglipt, wegglijdt… Gelukkig zijn er soms ook betere dagen.

Dag per dag
Intussen gaat ze sinds kort weer hele weken naar school maar met een aangepast programma. Maar veel is er nog niet veranderd. Het is zoeken en vallen en weer opstaan. Trial and error. Ooit komt dit wel terug in orde. Stap voor stap vindt ze zich zelf terug en klimt ze uit het dal. Maar voor hoeveel jongeren komt hulp laat of zelfs te laat? Zoals wanneer er weer een zestienjarige zich van het leven berooft…

Steun Rode Neuzendag. Want het zal jouw kind maar zijn…

www.rodeneuzendag.be